Τα συστήματα που έχουν χρόνους εξέλιξης μεγαλύτερους απο την μέση ζωή ενός ανθρώπου μπορούμε να τα μελετήσουμε παίρνοντας μια συλλογή τέτοιων συστημάτων και βλέποντας τις διαφορές στα διάφορα συστήματα σε σχέση με την ηλικία τους.

Τέτοιο παράδειγμα αποτελεί η μελέτη των αστέρων. Ο χρόνος εξέλιξης των αστέρων είναι μερικά δισεκατομμύρια χρόνια. Κανένας άνθρωπος δεν θα μπορούσε να μελετήσει την εξέλιξη ενός αστέρα. Αυτό που κάνουμε είναι η μελέτη πολλών αστέρων στον ουρανό, η κατάταξη τους, η μελέτη των ιδιοτήτων τους και τέλος η ανάπτυξη θεωριών γύρω από την εξέλιξη τους.

Αντίστοιχα και οι αθρώπινες κοινωνίες. Βλέποντας διάφορες κοινωνίες μπορεί κανείς να βγάλει συμπεράσματα για την εξέλιξη της δικής του κοινωνίας. Η διαφορά εδώ είναι ότι έχοντας την εικόνα μπορείς να παρέμβεις για να αλλάξεις την εξέλιξη προς την μια ή την άλλη κατεύθυνση.

Τις μέρες αυτές βρίσκομαι στην Ιορδανία. Εδώ ο κόσμος δεν έχει οχτάωρο, δεν έχει κοινωνική ασφάλιση, τα καταστήματα δεν έχουν ωράριο ανοίγουν από το πρωϊ μέχρι το βράδυ συνεχόμενα από τις 07:00 μέχρι τις 00:00. Ο περισσότερος κόσμος με τον οποίο μιλάω δουλεύει περισσότερο από 10 ώρες την μέρα. Δεν έχει χρόνο να σκεφτεί, να ξεκουραστεί, να χαλαρώσει. Δεν έχει χρόνο να δει, να καταλάβει, να αγωνιστεί. Δεν έχει χρόνο ούτε για να κοιμηθεί άλλο πόσο για να αγωνιστεί. Μόνο μπορεί να καταναλώσει, να καταναλώσει, να καταναλώσει.

Κάτι μου θυμίζουν όλα αυτά. Μου έρχονται στο μυαλό οι συζητήσεις πίσω στην Ελλάδα για την απελευθέρωση του ωραρίου των καταστημάτων. Τα οχτάωρα που σιγά σιγά γίνονται εννιάωρα και δεκάωρα χωρίς πληρωμένες τις υπερωρίες. Το ασφαλιστικό που συνεχώς αλλάζει και που όλο παραμένει “προβληματικό” ενώ οι εργαζόμενοι πρέπει να βρουν την λύση, την στιγμή που οι εργοδότες χρωστάνε πολλά μα πολλά χρήματα στα ασφαλιστικά ταμεία!!

Εδώ φαίνεται πως όλα τα έχουν περάσει. Φαίνεται πως όλα είναι όπως θέλουν οι κύριοι αυτοί, οι αστοί και τα τσιράκια τους, να μας τα επιβάλλουν. Εδώ έγιναν όλα γρήγορα γιατί δεν υπάρχει η οργανωμένη αντεπίθεση από τους εργαζόμενους, ταξικά συνδικάτα να βάλουν φρένο στην ισοπέδωση της εργατικής τάξης, των μικρομεσαίων της πόλης και του χωριού.

Νομίζω πως ο κάθε ένας θα πρέπει να ρίξει μια ματιά έξω από την χώρα του: σε ανατολή και δύση. Σε ποιό ανεπτυγμένες αλλά και πιο “καθυστερημένες” κοινωνίες και να βγάλει συμπεράσματα. Ας δούμε που θέλουν να το πάνε και ας σηκώσουμε ψιλά το ανάστημα μας. Είναι στο χέρι μας να τους πούμε φτάνει, δεν θα σας αφήσουμε να μας σκοτώσεται το νου και το σώμα μας για να αυξήσεται τα κέρδη σας. Η ζωή αυτή είναι δική μας και δεν σας την χαρίζουμε.